Τα ισχυρά δημοσιονομικά πλεονάσματα που εμφανίζει η Ελλάδα φαίνεται να στηρίζονται λιγότερο στην ανάπτυξη και περισσότερο στην ίδια την ακρίβεια που πιέζει τα νοικοκυριά. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το α' τρίμηνο του 2026 αποτυπώνουν μια εικόνα που σπάνια μπαίνει στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης: το κράτος εισπράττει ολοένα και περισσότερα από την καθημερινή κατανάλωση και αναλογικά λιγότερα από την πραγματική μεγέθυνση της οικονομίας.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, οι φόροι επί της παραγωγής και των εισαγωγών έφτασαν τα 9,97 δισ. ευρώ μέσα στο πρώτο τρίμηνο, αυξημένοι κατά 503 εκατ. ευρώ ή 5,3% σε ετήσια βάση. Την ίδια ώρα το ΑΕΠ σε όρους όγκου αυξήθηκε μόλις 2%, ενώ οι αμοιβές της εξαρτημένης εργασίας ανέβηκαν 4,1%. Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο εύγλωττη στα ομοειδή μεγέθη: οι φόροι επί των προϊόντων αυξήθηκαν 3,9%, τη στιγμή που η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανέβηκε μόλις 1,8%. Με άλλα λόγια, το φορολογικό αποτύπωμα διογκώνεται ταχύτερα από την ίδια την παραγωγή.

Ο μηχανισμός είναι απλός. Όσο ανεβαίνουν οι τιμές, τόσο αυξάνεται αυτόματα ο ΦΠΑ που εισπράττει το Δημόσιο σε κάθε συναλλαγή, από τη βενζίνη και το ρεύμα μέχρι τα τρόφιμα και τα εισιτήρια. Η ακρίβεια που για τα νοικοκυριά σημαίνει απώλεια αγοραστικής δύναμης, για τα ταμεία μεταφράζεται σε πρόσθετα έσοδα. Τον Μάιο ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 5%, έναντι 3,2% στην Ευρωζώνη, με τον ενεργειακό πληθωρισμό να εκτοξεύεται στο 20,2%, σχεδόν διπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Η εικόνα αυτή βοηθά να εξηγηθεί γιατί το κράτος δείχνει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από τους πολίτες απέναντι στην ακρίβεια. Η Κομισιόν, στις εαρινές της προβλέψεις, σημειώνει ότι η υπεραπόδοση του 2025 -πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ έναντι πρόβλεψης 1,1%- οφείλεται σε χαμηλότερες δαπάνες και υψηλότερα έσοδα, κυρίως από τον ΦΠΑ, ενώ προβλέπει επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,8% φέτος και άνοδο του πληθωρισμού.

Στο φόντο αυτό, ευρωπαϊκοί θεσμοί, ο ΟΟΣΑ, το ΔΝΤ, η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΙΟΒΕ στρέφουν την προσοχή τους στις 1.236 φοροαπαλλαγές που κοστίζουν περίπου 22,9 δισ. ευρώ ετησίως, σχεδόν το ένα τρίτο των φορολογικών εσόδων, ζητώντας την αξιολόγησή τους. Η αντίφαση μένει: το κράτος αντλεί όλο και περισσότερα από την κατανάλωση, διατηρώντας ταυτόχρονα ένα εκτεταμένο σύστημα εξαιρέσεων. Και το ερώτημα για το ποιος χρηματοδοτεί τελικά την επιτυχία των δημόσιων οικονομικών παραμένει ανοιχτό.