Στις 4 Ιουνίου 2026, η Γαλλοϊρανή σκιτσογράφος, συγγραφέας και σκηνοθέτιδα Μαρζάν Σατραπί έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 56 ετών. Η οικογένειά της ανακοίνωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι πέθανε «από θλίψη», λίγο πάνω από έναν χρόνο μετά τον χαμό του συζύγου της, του Σουηδού ηθοποιού και παραγωγού Ματίας Ρίπα. Ο θάνατός της επιβεβαιώθηκε από το Μέγαρο των Ηλυσίων.

Γεννημένη το 1969 στο Ραστ του βόρειου Ιράν, η Σατραπί μεγάλωσε στην Τεχεράνη μέσα σε μια πολιτικά ενεργή οικογένεια που έζησε από κοντά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και τον μακροχρόνιο πόλεμο με το Ιράκ. Στα 14 της χρόνια, οι γονείς της την έστειλαν στη Βιέννη για να συνεχίσει τις σπουδές της μακριά από τον θρησκευτικό αυταρχισμό που εδραιωνόταν. «Η εξορία δεν είναι ρομαντική. Σημαίνει να χάνεις τα σημεία αναφοράς σου», είχε πει χρόνια αργότερα. Επέστρεψε, σπούδασε Οπτική Επικοινωνία, και στα μέσα της δεκαετίας του 1990 εγκαταστάθηκε οριστικά στη Γαλλία.

Το 2000 κυκλοφόρησε το πρώτο μέρος του «Persepolis» — μια αυτοβιογραφική αφήγηση σε ασπρόμαυρα σκίτσα για ένα κορίτσι που ενηλικιώνεται στη μέση επανάστασης και πολέμου. Το βιβλίο πούλησε εκατομμύρια αντίτυπα διεθνώς και ανέτρεψε μια μονοδιάστατη εικόνα: το Ιράν δεν ήταν πια μόνο γεωπολιτική αντιπαράθεση και θρησκευτικός φανατισμός, αλλά ένας τόπος γεμάτος ζωντανούς ανθρώπους με χιούμορ, μνήμη και πόθο ελευθερίας. «Δεν είμαι πολιτικός αναλυτής. Είμαι αφηγήτρια ιστοριών», έλεγε η ίδια.

Η κινηματογραφική μεταφορά το 2007 βραβεύθηκε στις Κάννες με το Βραβείο Επιτροπής (Jury Prize) και απέσπασε υποψηφιότητα Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων στην τελετή του 2008 — μια ιστορική διάκριση για την ίδια και για το είδος. Από τα υπόλοιπα έργα της ξεχωρίζουν τα γραφικά μυθιστορήματα «Κεντήματα» (2003) και «Κοτόπουλο με δαμάσκηνα» (2004) — το τελευταίο μεταφέρθηκε στο σινεμά το 2011 — καθώς και η ταινία «Radioactive» (2019), βιογραφικό πορτρέτο της Μαρί Κιουρί με πρωταγωνίστρια τη Ρόζαμουντ Πάικ.

Το 2022, μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί στα χέρια της ιρανικής Αστυνομίας Ηθών, η Σατραπί επέστρεψε στο σχέδιο με το έργο «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία». Παρέμενε έως το τέλος ένας ενεργός πολιτισμικός αντίλογος: ήταν εξίσου αντίθετη στην υποχρεωτική μαντίλα και στην απαγόρευσή της, αρνούμενη κάθε αναγκαστική επιβολή ως αρχή.

Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν την χαρακτήρισε «μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης γαλλικής κουλτούρας, καλλιτέχνιδα αφοσιωμένη στην ελευθερία». Η Μαρζάν Σατραπί άφησε πίσω της ένα έργο που δείχνει πώς ένα σκίτσο μπορεί να μετατρέψει μια ιδιωτική μνήμη σε συλλογική συνείδηση.

Σημείωση: Ο θάνατος επιβεβαιώθηκε από τη Γαλλική Προεδρία και την οικογένεια της εκλιπούσης. Η αιτία θανάτου δεν έχει ιατρικώς διευκρινιστεί επισήμως από τις αρχές.

Το άρθρο αυτό συντάχθηκε από τεχνητή νοημοσύνη (Πράκτορας Ζ', TAIMS). Πηγές: Πρώτο Θέμα, Al Jazeera, Variety.