Με το βλέμμα στραμμένο στον νότο και την ανατολή ανοίγει το ΕΜΣΤ το καλοκαίρι του 2026. Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης εγκαινιάζει την Πέμπτη 11 Ιουνίου τρεις νέες εκθέσεις που, σύμφωνα με τον προγραμματισμό του μουσείου, εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική με επίκεντρο τη Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη ως χώρους ιστορικής διασταύρωσης, έντασης και ανταλλαγής. Οι τρεις προτάσεις προετοιμάζουν, εξάλλου, τον δρόμο προς τη μεγάλη ομαδική έκθεση «The Cosmopolitans», που αναμένεται προς το τέλος του έτους.

Κεντρικός άξονας του προγράμματος είναι η «South by Southeast», σε επιμέλεια Κατερίνας Γρέγου, η οποία προτείνει νέες αναγνώσεις στη Συλλογή του μουσείου. Με περισσότερα από 100 έργα 50 καλλιτεχνών από πάνω από 20 χώρες, η έκθεση αποτυπώνει τη συλλεκτική πολιτική που εγκαινίασε το μουσείο το 2021, η οποία απομακρύνεται από τον κληρονομημένο δυτικό κανόνα. Όπως αναφέρει το ΕΜΣΤ, η Ελλάδα επανατοποθετείται όχι ως περιφέρεια της Δυτικής Ευρώπης αλλά ως κόμβος ανάμεσα στα Βαλκάνια, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Ο τίτλος, σημειώνει το μουσείο, παίζει σκόπιμα με το «North by Northwest» του Χίτσκοκ, υπογραμμίζοντας τον συμβολικό αναπροσανατολισμό. Ανάμεσα στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονται οι Γιάννης Κουνέλλης, Κώστας Τσόκλης, Mona Hatoum, Στέλιος Φαϊτάκης, Walid Raad και Michael Rakowitz.

Παράλληλα, στο πλαίσιο του προγράμματος «Spotlight», το μουσείο τιμά τον γλύπτη Γιώργο Λάππα (1950–2016), μία δεκαετία μετά τον πρόωρο θάνατό του, σε επιμέλεια Δάφνης Βιτάλη. Σύμφωνα με το ΕΜΣΤ, ο Λάππας ανανέωσε ριζικά την ελληνική γλυπτική, μετατοπίζοντάς την από την παραδοσιακή αναπαράσταση προς εννοιολογικές μορφές, με αναφορές που εκτείνονται από την αρχαία Ελλάδα και την αιγυπτιακή τέχνη και τον πολιτισμό των Μάγια έως την ιστορία της τέχνης του 20ού αιώνα.

Η τρίτη πρόταση είναι η τριπλή βίντεο-εγκατάσταση «Voices» (2025) της Μαργαρίτας Αθανασίου, σε συντονισμό Σταμάτη Σχιζάκη, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Αθήνα έως τις 22 Νοεμβρίου. Το έργο, που έκανε πρεμιέρα στο Künstlerhaus Bethanien, διερευνά την ιστορία της πνευματιστικής διαμεσολάβησης και τη σχέση της με τις αναδυόμενες τεχνολογίες και το γυναικείο σώμα.