Πάνω από 3.000 Μαλαουιανοί, ανάμεσά τους εκατοντάδες παιδιά, κατασκηνώνουν σε ένα ακάλυπτο γήπεδο στο λιμάνι του Ντέρμπαν, στη Νότια Αφρική, έχοντας εγκαταλείψει τα σπίτια τους υπό το βάρος ξενοφοβικών απειλών και επιθέσεων. Σύμφωνα με το Al Jazeera, ο χώρος μετατράπηκε σε αυτοσχέδιο καταυλισμό διέλευσης, με τους περισσότερους εκτοπισμένους να δηλώνουν ότι ο επαναπατρισμός είναι πλέον η μόνη ασφαλής τους επιλογή.

Εδώ και εβδομάδες, ομάδες οπλισμένες με ρόπαλα, μαστίγια και ασπίδες διασχίζουν περιοχές της χώρας, απαιτώντας από τους αλλοδαπούς χωρίς χαρτιά να φύγουν έως τις 30 Ιουνίου. Οι πορείες έχουν την υποστήριξη του κόμματος ΜΚ του πρώην προέδρου Τζέικομπ Ζούμα, με ισχυρή απήχηση στην επαρχία Κουαζούλου-Ναϊτάλ. Οι διαδηλωτές κατηγορούν τους ξένους ότι αρπάζουν θέσεις εργασίας και ευκαιρίες από τους ντόπιους.

Η βία έχει ξεπεράσει τα όρια μιας μόνο επαρχίας. Σύμφωνα με τη Μοζαμβίκη, πέντε υπήκοοί της σκοτώθηκαν στο Μόσελ Μπέι, ενώ πάνω από 150 Μαλαουιανοί απομακρύνθηκαν με λεωφορεία από το Δυτικό Ακρωτήριο. Η Γκάνα, η Ζιμπάμπουε και η Μοζαμβίκη έχουν ήδη επαναπατρίσει εκατοντάδες υπηκόους τους τον τρέχοντα μήνα, ενώ ετοιμαζόταν και πτήση για την πρώτη ομάδα Νιγηριανών από το Γιοχάνεσμπουργκ.

Η ανθρώπινη διάσταση είναι ωμή. Η Έλεν Μουαμουλίμα, 45χρονη χήρα και μητέρα τριών παιδιών, διέφυγε από όχλο στο Μόσελ Μπέι που έκαψε το σπίτι της και κρύφτηκε για μέρες προτού βρει καταφύγιο. «Χάσαμε τα πάντα», είπε στο Al Jazeera. Όπως καταγράφει η Guardian, ένας Αιθίοπας επιχειρηματίας που ζει στη χώρα από το 2000 μιλά για «ακραίο φόβο», τονίζοντας ότι ούτε τα νόμιμα έγγραφα προστατεύουν από τη βία.

Η Νότια Αφρική γνωρίζει επαναλαμβανόμενα κύματα ξενοφοβικής βίας από το 2008, όταν δεκάδες μετανάστες σκοτώθηκαν και χιλιάδες εκτοπίστηκαν. Η Guardian συνδέει τη νέα έξαρση με την οικονομική δυσφορία: η ανεργία έχει ανέλθει στο 43,1%, αυξημένη κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες από το 2020. Η ομάδα «March & March» βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των πρόσφατων κινητοποιήσεων, ενώ ο πρόεδρος Σιρίλ Ραμαφόσα υποσχέθηκε αυστηρότερο έλεγχο της παράνομης μετανάστευσης, προειδοποιώντας παράλληλα ότι δεν θα επιτραπεί σε ομάδες να σπείρουν την ανομία.