Σχεδόν το 45% του βάρους του καρκίνου στην Ελλάδα συνδέεται με παράγοντες που μπορούν να αλλάξουν — από το κάπνισμα και την παχυσαρκία ως την έλλειψη άσκησης και την ατμοσφαιρική ρύπανση. Το εύρημα αποδίδεται σε νέα έκθεση του ΟΟΣΑ για τα μη μεταδοτικά νοσήματα, την οποία παρουσιάζει δημοσίευμα της ιστοσελίδας AlfaVita, και κατατάσσει τη χώρα ανάμεσα στα ευρωπαϊκά κράτη με το υψηλότερο «φορτίο καρκίνου» και τις μεγαλύτερες αδυναμίες στην πρόληψη.

Το μέγεθος αυτό —το «φορτίο καρκίνου»— δεν μετρά μόνο τους θανάτους, αλλά τα χρόνια υγιούς ζωής που χάνονται από πρόωρο θάνατο ή αναπηρία. Στην Ελλάδα ο δείκτης φτάνει, όπως μεταφέρεται, τις 6.748 μονάδες ανά 100.000 κατοίκους, δηλαδή τόσα έτη υγιούς ζωής που χάνονται ανά 100.000 άτομα — αρκετά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η χώρα κατατάσσεται στην ίδια κατηγορία με την Τσεχία, την Πολωνία και τη Ρουμανία, όπου οι πολιτικές δημόσιας υγείας δυσκολεύονται να συγκρατήσουν τους βασικούς παράγοντες κινδύνου. Σημειώνεται ότι το ίδιο το δημοσίευμα κάνει λόγο για «πρωταθλήτρια στους θανάτους από καρκίνο» — διατύπωση που, ωστόσο, δεν αντιστοιχεί στον δείκτη, ο οποίος αποτυπώνει το ευρύτερο βάρος της νόσου και όχι αμιγώς τη θνησιμότητα.

Στους κυριότερους τροποποιήσιμους παράγοντες η έκθεση τοποθετεί το κάπνισμα —περίπου τρεις στους δέκα ενήλικες δηλώνουν χρήστες καπνικών προϊόντων— την παχυσαρκία, την ανεπαρκή σωματική δραστηριότητα (τέσσερις στους δέκα δεν ασκούνται αρκετά) και την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν εντοπίζεται μόνο στις συνήθειες του πληθυσμού. Η Ελλάδα εμφανίζει χαμηλότερα ποσοστά επιβίωσης σε βασικές μορφές καρκίνου, κάτι που οι ειδικοί του ΟΟΣΑ αποδίδουν, όπως μεταφέρεται, σε καθυστερημένες διαγνώσεις, λίστες αναμονής και ανισότητες στην πρόσβαση. Η συμμετοχή σε οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου παραμένει περιορισμένη, ενώ κενά καταγράφονται και στην κάλυψη του εμβολιασμού κατά του HPV. Επιπλέον βάρος προσθέτει η δημογραφική γήρανση, καθώς ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία.

Απέναντι σε αυτά, ο ΟΟΣΑ προτείνει —πάντα κατά το δημοσίευμα— στρατηγική τριών αξόνων: ενίσχυση της πρόληψης και της ενημέρωσης, συνθήκες που ευνοούν υγιεινότερο τρόπο ζωής και αναβάθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας με ταχύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Όλα τα παραπάνω στοιχεία προέρχονται από μία δευτερογενή πηγή που παρουσιάζει την έκθεση· τα ευρήματα δεν διασταυρώθηκαν απευθείας με το πρωτογενές κείμενο του ΟΟΣΑ.