Μια ομάδα φοιτητών Ιατρικής στέκεται σιωπηλή μέσα στις αίθουσες του Γκούγκενχαϊμ της Νέας Υόρκης. Δεν κρατούν στηθοσκόπια ούτε διαβάζουν εξετάσεις· καλούνται να εξετάσουν «ασθενείς» που ξεπηδούν από τους πίνακες των τοίχων. Η ασυνήθιστη αυτή κλινική άσκηση είναι ο πυρήνας του μαθήματος «The Pulse of Art», που ο αιματολόγος Μπάρι Κόλερ (Barry S. Coller) και η ιστορικός τέχνης Μπόμπι Κόλερ (Bobbi Coller) διδάσκουν εδώ και αρκετά χρόνια στην Ιατρική Σχολή Icahn School of Medicine at Mount Sinai — και το οποίο θα παρουσιάσουν στην Αθήνα, στο φετινό συνέδριο «SNF Nostos» του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Το ζευγάρι των ακαδημαϊκών —ο Κόλερ είναι αντιπρόεδρος στο Rockefeller University Hospital και συνδιευθυντής του Ινστιτούτου για την Παγκόσμια Έρευνα των Λοιμωδών Ασθενειών του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» στο ίδιο πανεπιστήμιο— επιχειρεί να γεφυρώσει δύο πεδία που μοιάζουν αντίθετα. «Είναι διαφορετικά και συμπληρωματικά πεδία», δήλωσε ο Μπάρι Κόλερ στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, σημειώνοντας ότι Τέχνη και Ιατρική συνδέονται μέσα από την προσπάθεια να κατανοηθεί η ανθρώπινη εμπειρία.

Το εμβληματικό έργο που λειτουργεί ως επιτομή του μαθήματος είναι η «Αυτοπροσωπογραφία με τον γιατρό Αριέτα» (1820) του Φρανθίσκο Γκόγια. Στον πίνακα ο 73χρονος ζωγράφος εικονίζεται ωχρός και εξαντλημένος από αρρώστια, να γέρνει προς τα πίσω ενώ ο γιατρός του τον κρατά προστατευτικά. Οι φοιτητές καλούνται να εντοπίσουν ό,τι θα πρόσεχε ένας κλινικός: την ωχρότητα του δέρματος, τη στάση του σώματος, την εξάντληση — ακόμη και τις αχνές μορφές στο φόντο, που ο Κόλερ συνδέει με το παραλήρημα μιας πιθανής αυτοάνοσης νόσου που είχε πλήξει τον ζωγράφο.

Πέρα από την παρατηρητικότητα, στόχος είναι η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης. «Δεν είναι εύκολο να έχεις ενσυναίσθηση», λέει η Μπόμπι Κόλερ· ένα έργο με ισχυρό συναισθηματικό φορτίο, υποστηρίζει, δίνει «διαφορετικό είδος πληροφορίας» από μια ιατρική εξέταση. Το πρόγραμμα, που ξεκίνησε το 2009, φωτίζει και την ιστορία της Ιατρικής — από τον τρόμο της πολιομυελίτιδας ως τις μεγάλες πανδημίες.

Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, λένε, η ανθρωπιστική εκπαίδευση γίνεται ακόμη πιο επιτακτική. Οι Κόλερ θα μιλήσουν την Τετάρτη 24 Ιουνίου στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Το «SNF Nostos», με κεντρική θεματική «Επίκεντρο ο άνθρωπος», γιορτάζει φέτος τα 30 χρόνια του Ιδρύματος και διεξάγεται από τις 21 έως τις 28 Ιουνίου, με ελεύθερη είσοδο.