Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, μπροστά σε αξιωματούχους δύο χωρών, 145 χάλκινα νομίσματα από την Κω άλλαξαν χέρια — και ο Ιταλός υπουργός Πολιτισμού επέλεξε εκείνη τη στιγμή να μιλήσει για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Τα νομίσματα είχαν μεταφερθεί από την Κω στη Ρόδο το 1930, κατά τη διάρκεια της ιταλικής κυριαρχίας στη Δωδεκάνησο· σχεδόν εκατό χρόνια αργότερα, η Ρώμη τα παραδίδει στην Αθήνα.

Η τελετή δεν ήταν μόνο τυπική παράδοση αντικειμένων. Ο Ιταλός υπουργός Πολιτισμού Alessandro Giuli δήλωσε ότι είχε ξαναδιαβάσει πρόσφατα ένα βιβλίο του Christopher Hitchens υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα, εκφράζοντας την ελπίδα να λειτουργήσει η ελληνοϊταλική πρακτική ως πρότυπο για «τους Βρετανούς φίλους μας». Η αναφορά δεν ήταν τυχαία: η Ρώμη τοποθετεί ρητά τον επαναπατρισμό αυτόν στο πλαίσιο της εκκρεμούς υπόθεσης των Μαρμάρων.

Η ελληνίδα υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την κίνηση «πράξη σεβασμού απέναντι στην ιστορία και τον πολιτισμό των χωρών μας», υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται για απλή εφαρμογή διεθνούς δικαίου, αλλά για ηθική δέσμευση που αποκαθιστά αυτό που δεν ήταν διαπραγματεύσιμο.

Παράλληλα, οι δύο χώρες παρουσίασαν τον απολογισμό μιας κοινής επιστημονικής προσπάθειας που ξεπερνά κατά πολύ τα 145 νομίσματα. Περί τα 70.000 κεραμικά θραύσματα — προϊόντα της υπόθεσης Robin Symes, του κυκλώματος αρχαιοκαπηλίας που στα τέλη του 20ού αιώνα λεηλάτησε ιταλικό και ελληνικό έδαφος — ταξινομούνται και ανασυντίθενται από κοινές ομάδες ειδικών. Στόχος είναι η κατανομή ισόποσου αριθμού ευρημάτων μεταξύ των δύο χωρών. Έχουν ήδη αποκατασταθεί 73 αγγεία.

Η νέα Γενική Γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου υπέγραψε μαζί με τον Ιταλό Luigi La Rocca την παράταση του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ των δύο κυβερνήσεων έως τον Μάρτιο 2027. Το Μνημόνιο, σύμφωνα με τη Μενδώνη, θέτει το πρότυπο «συναινετικής επίλυσης ζητημάτων κυριότητας» — εναλλακτική στη μακροχρόνια δικαστική αντιδικία που σπάνια αποδίδει και πάντα αποξενώνει.

Αν το μήνυμα της Θεσσαλονίκης φτάσει στο Λονδίνο, αυτό θα εξαρτηθεί από βουλήσεις που δεν αποφασίζονται σε μουσεία.