Περίπου 150.000 άνθρωποι κατέκλυσαν την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου το κέντρο του Βελιγραδίου για την τελευταία συγκέντρωση της «Φοιτητικής Λίστας» πριν τις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου. Το κίνημα διεκδικεί την εξουσία από τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς έπειτα από 14 χρόνια διακυβέρνησης· την εκτίμηση για το πλήθος έδωσε η ανεξάρτητη ομάδα καταγραφής συγκεντρώσεων Archive of Public Gatherings, την οποία επικαλούνται οι Guardian και DW.

Η εκστρατεία έκλεισε μέσα σε κλίμα οξείας πόλωσης, κατά την «Εφημερίδα των Συντακτών». Με σημαίες «Οι φοιτητές νικούν» και συνθήματα, οι διαδηλωτές βάδισαν μέσα από το κέντρο και κατέληξαν στην πλατεία Σλάβια, σύμφωνα με τον Guardian.

Το κίνημα γεννήθηκε από την κατάρρευση στεγάστρου στον ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ την 1η Νοεμβρίου 2024, που σκότωσε 16 ανθρώπους. Η τραγωδία, που αποδίδεται ευρέως στη διαφθορά, πυροδότησε ορισμένες από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις στη χώρα μετά την πτώση του Μιλόσεβιτς το 2000, κατά τον Guardian· το αίτημα για ανεξάρτητη έρευνα μετατράπηκε σε απαίτηση πρόωρων εκλογών.

Η «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν!» είναι κίνηση χωρίς ηγέτη· οι υποψήφιοί της δεν είναι εν ενεργεία φοιτητές, αλλά προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από τα πανεπιστήμια και την κοινωνία των πολιτών, με καθηγητές, ηθοποιούς, γιατρούς, αγρότες και επιστήμονες στο ψηφοδέλτιο, κατά την tanea.gr και την «Εφημερίδα των Συντακτών». Επικεφαλής του ψηφοδελτίου είναι ο καθηγητής καρδιολογίας Ιλίγια Σρντάνοβιτς· μεταξύ των υποψηφίων είναι ο πρώην μπασκετμπολίστας Ντέγιαν Μποντιρόγκα.

Κατά την tanea.gr, το πρόγραμμα των 11 σημείων προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη σύσταση ειδικής αστυνομικής μονάδας για τη διαφθορά, τον καθαρισμό του υπουργείου Εσωτερικών από πρόσωπα που εμπλέκονται σε παραβιάσεις ή οργανωμένο έγκλημα και την απεξάρτηση της δημόσιας τηλεόρασης από τον πολιτικό έλεγχο. Το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) απορρίπτει τις κατηγορίες περί διαφθοράς και περί ελέγχου των μέσων.

Δημοσκοπήσεις που επικαλείται η tanea.gr, χωρίς να κατονομάζει εταιρεία, δίνουν 44,5% στη φοιτητική πρωτοβουλία έναντι 42,7% του κυβερνώντος στρατοπέδου. Οι περισσότερες έρευνες της προεκλογικής περιόδου κατέγραφαν προβάδισμα περίπου δύο μονάδων για τους φοιτητές, κατά την «Εφημερίδα των Συντακτών». Ο Guardian όμως επισημαίνει ότι η Σερβία δεν διαθέτει αξιόπιστες ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις και ότι οι έρευνες έχουν δώσει πολύ διαφορετικά αποτελέσματα.

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2012, παραιτήθηκε από την προεδρία για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία και ηγείται του συνδυασμού «Ενωμένη Σερβία», τον οποίο στηρίζει το SNS, κατά την «Εφημερίδα των Συντακτών» και το ECFR. Υποστηρίζει ότι πίσω από τις κινητοποιήσεις βρίσκεται σχέδιο ξένων μυστικών υπηρεσιών, έχει δηλώσει ότι θα καταστείλει τυχόν αναταραχές μετά την ψηφοφορία και την Πέμπτη κάλεσε τους υποστηρικτές του να νικήσουν «αποφασιστικά» τους αντιπάλους, σύμφωνα με το DW.

Είκοσι τέσσερις ανεξάρτητες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών προειδοποίησαν σε κοινή δήλωση ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για «ελεύθερες και δίκαιες εκλογές», επικαλούμενες εκφοβισμό, επιθέσεις και συλλήψεις ακτιβιστών, κατάχρηση δημόσιων πόρων από το κυβερνών κόμμα και πλήρη έλεγχο των μέσων, κατά την «Εφημερίδα των Συντακτών» και το DW. Αναλυτές προειδοποιούν, κατά το DW, ότι ένα οριακό αποτέλεσμα μπορεί να αμφισβητηθεί και να προκαλέσει αναταραχές. Παρατηρητές της ΕΕ, του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης θα παρακολουθήσουν τη διαδικασία, κατά την «Εφημερίδα των Συντακτών».

Στις κάλπες καλούνται 6,45 εκατομμύρια ψηφοφόροι για Βουλή 250 εδρών, με αναλογικό σύστημα σε μία εθνική περιφέρεια και όριο 3%, κατά την tanea.gr.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR) εκτιμά ότι η αστάθεια στη Σερβία — υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα — μπορεί να έχει αντίκτυπο σε όλη την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων. Προειδοποιεί ότι μια εκλογική αλλαγή δεν συνεπάγεται αυτόματα στήριξη της ευρωπαϊκής πορείας και καλεί την ΕΕ να προετοιμαστεί για κάθε ενδεχόμενο.