«Άκυρο και ανυπόστατο» και «εντελώς παράνομο» χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας μέσω τηλεδιάσκεψης στο φόρουμ Manama Dialogue την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου. Την ίδια ημέρα η Αθήνα απείχε από την ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας που ανανέωσε την εντολή της αποστολής του ΟΗΕ στη Λιβύη (UNSMIL) έως τις 31 Οκτωβρίου 2027, έπειτα από διαπραγματεύσεις στις οποίες αποδυναμώθηκε η αναφορά στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως μετέδωσε η «Ναυτεμπορική».

Απαντώντας σε ερώτηση για την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, ο κ. Μητσοτάκης επανέλαβε ότι θαλάσσιες ζώνες οριοθετούνται μόνο ανάμεσα σε κράτη με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές. Αν χαράξει κανείς «μια διαγώνια γραμμή» μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, είπε, αγνοεί τα ελληνικά νησιά, τα οποία κατά το Διεθνές Δίκαιο δικαιούνται Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και υφαλοκρηπίδα. Παρομοίασε το μνημόνιο με μια συμφωνία Ελλάδας-Τυνησίας που θα προσπερνούσε τη Λιβύη ή την Ιταλία, έκανε λόγο για «παράλογη συμφωνία» και τόνισε ότι αυτό είναι «το μήνυμά μου» προς τη Λιβύη και την Τουρκία. Ως υπόδειγμα έφερε την οριοθέτηση με την Αίγυπτο.

Στο Συμβούλιο Ασφαλείας η ανανέωση εγκρίθηκε με την Ελλάδα και τη Ρωσία να απέχουν. Κατά τη «Ναυτεμπορική», ύστερα από ελληνικό αίτημα και με στήριξη άλλων ευρωπαϊκών μελών, το αρχικό σχέδιο περιλάμβανε στο προοίμιο αναφορά στις αρχές της καλής γειτονίας και της περιφερειακής συνεργασίας, καθώς και προτροπή προς κάθε πλευρά στη Λιβύη να σέβεται το διεθνές δίκαιο, μαζί με το Δίκαιο της Θάλασσας. Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Λιβερία, Σομαλία και Κίνα διατύπωσαν επιφυλάξεις· τα τρία αφρικανικά μέλη έκριναν ότι η διατύπωση ξεπερνούσε την εντολή της αποστολής και τα όρια μιας τεχνικής ανανέωσης. Η διατύπωση εξασθένησε σταδιακά και η Αθήνα διέκοψε τη διαδικασία σιωπηρής έγκρισης στην τέταρτη αναθεώρηση του βρετανικού σχεδίου.

Οι δύο εξελίξεις αφορούν το ίδιο νομικό ζήτημα: το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Στις 20 Οκτωβρίου η Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης επικύρωσε το μνημόνιο του 2019· στις 26 Οκτωβρίου Μπαχρέιν, Κύπρος, Αίγυπτος, Ελλάδα, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν επισημάνει από κοινού ότι αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο, προσβάλλει θαλάσσια δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών, και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Ο κ. Μητσοτάκης συνέδεσε την υπόθεση με τα έργα συνδεσιμότητας: δεν πρέπει να γίνονται «όμηροι» διαφορών για περιοχές χωρίς οριοθέτηση ούτε να εργαλειοποιούνται γεωπολιτικά, κάτι που, όπως είπε, η Ελλάδα δεν πρόκειται να αποδεχθεί.